Các thao tác cơ bản khi lái xe Ô tô
Viết bởi Administrator    Chủ nhật, 17 Tháng 6 2012 10:42    PDF. In Email
Đây là những thao tác cơ bản giúp cho chúng ta có những khái niệm ban đầu làm quen với xe hơi 

1. Lên xe: Từ cuối xe quan sát toàn bộ xe, gầm xe xem có gì trở ngại không (cục đá, đinh, chướng ngại vật, trẻ con chơi đùa ngủ quên dưới gầm xe… tình hình không gian chuẩn bị cho việc lùi xe nếu ta muốn lùi xe), đi theo bên phải vòng lên đầu xe, từ vị trí này quan sát cả hai hướng trước và sau xe, nếu thấy an toàn, không gây trở ngại giao thông thì nhanh chóng tiến về phía buồng lái. Mở cửa bước vào buồng lái xoay hẳn người ngồi xuống nệm. Chân phải đặt dưới bàn đạp chân ga, chân trái hơi co vào và đặt dưới bàn đạp ly hợp, cùng lúc đó tay trái đóng cửa xe lại.

Khi đã ngồi trong xe phải kiểm tra, dẹp bỏ mọi thứ có thể ảnh hưởng tới việc điều khiển xe. không để những vật cứng, giấy tờ phía trên bảng táp lô vì khi chạy xe chúng có thể làm loá mắt hoặc có thể văng tới trước làm vỡ kính chắn gió. trên sàn xe dưới ghế lái tuyệt đối không để bất kể vật gì dù là nhỏ nhất vì chúng có thể làm vướng, làm sai lệch khi điều khiển chân ga, côn hoặc phanh.
Lên xe phía bên trái hình thành tự nhiên do tay lái bố trí ở phần trái xe, nhưng cũng phải thấy được khả năng gây trở ngại giao thông nếu có sơ xuất. Vì thế ngay trong thao tác nhỏ và đơn giản như lên xuống xe cũng cần phải thận trọng, mau lẹ, càng đóng cửa sớm chừng nào càng tốt chừng ấy.
2. Ổn định tư thế ngồi:

Các tai nạn xảy ra trên đường không chỉ do người lái xe bất cẩn, mà còn do họ không lưu tâm một cách đúng mức tới tư thế ngồi khi điều khiển xe.

Những lái xe chuyên nghiệp thường có thói quen điều chỉnh ghế ngồi trước khi khởi hành.
Người lái xe ngồi lưng dựa vào đệm với tư thế tự nhiên, thoải mái, nhưng ghế lái phải đủ gần để chân thừa tới bàn phanh và côn, vô lăng phải nằm gọn trong vòng xoay của hai cánh tay, tâm người trùng với tâm vành lái, lưng thẳng, đầu thẳng, hai mắt nhìn thẳng về phía trước, hai tay tạm đặt lên hai bên vành lái. Hai đầu gối mở tự nhiên, chân phải đặt dưới bàn đạp chân ga, chân trái hơi co vào và đặt dưới bàn đạp ly hợp. Người lái phải ngồi thật ổn định, loại trừ tất cả những vật làm cho người lái bị vướng víu, khó chịu, dễ mất tập trung, từ các kính xe và bảng điều khiển, đảm bảo khi xe xóc và lắc không ảnh hưởng tới các thao tác điều khiển xe.
Điều chỉnh tư thế ngồi có thể tóm tắt ở 3 bước:
1. Để điều chỉnh đúng ghế ngồi, hãy ngả lưng ghế ra phía sau một chút, chân trái đạp côn sát sàn, sau đó điều chỉnh ghế tiến hoặc lùi (xe cao cấp có thể chỉnh được độ cao của ghế) tới lúc khi đạp hết côn, chân trái vẫn còn phải hơi gập lại một chút (vẫn còn dư lực, không được để bị đuối). Đây là tư thế để sử dụng phanh và côn một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất.
2. Để điều chỉnh lưng ghế, một tay nắm vô-lăng ở điểm cao nhất, tay kia điều chỉnh tấm tựa cho nó áp sát vào lưng. Như vậy, đôi tay vần vô-lăng thoải mái mà cơ thể vẫn cảm nhận được chiếc xe.
3. Để kiểm tra xem tư thế ngồi, hãy thắt dây an toàn, sau đó đặt bàn tay trái lên điểm cao nhất của vô-lăng, tay phải vào số 3. Khi làm các thao tác này mà lưng vẫn còn áp sát tựa ghế là đúng.
Dây đai an toàn:

Luật ATGTĐB Điều 9, khoản 2: Xe ô tô có trang bị dây an toàn thì người lái xe và người ngồi hàng ghế phía trước trong xe ôtô phải thắt dây an toàn.
NĐ 152CP: Điều 12, khoản 1, điểm a: Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 20.000 đồng đến 30.000 đồng đối với người điều khiển xe, người ngồi hàng ghế phía trước trong xe ô tô có trang bị dây an toàn mà không thắt dây an toàn khi xe đang chạy.

Cầm lái:

Khi cầm vành lái, ngón tay cái đặt trên sát vành tay lái, bốn ngón còn lại nắm lấy vành tay lái.
Yêu cầu vị trí tay đặt trên vôlăng sao cho cơ động và thuận lợi khi lấy lái, Ngón tay cái không được quặp vào theo tiết diện vành lái.
Nếu xem vành lái như mặt đồng hồ thì có 2 tư thế hay được sử dụng:
- bàn tay trái đặt ở vị trí 9 hoặc 10 giờ, bàn tay phải đặt ở vị trí 3 hoặc 4 giờ.
- bàn tay trái đặt ở vị trí 10 giờ, bàn tay phải đặt ở vị trí 2 giờ. (10h10”)

Lấy lái:


Khi lấy lái sang bên nào cũng vậy, lấy một tay là chính, một tay là phụ để kéo hoặc đẩy.
Lấy lái sang phải- tay trái đẩy, tay phải kéo vành lái theo chiếu kim đồng hồ. Khi tay trái đến vị trí 1-2 giờ cũng là lúc tay phải đụng vào cạnh sườn người lái thì tay phải buông vành lái ra vuốt theo dọc vành lái và cầm lại vành lái ngay sát trên bàn tay trái và giữ vững vành lái thay cho tay trái khi ấy buông ra để lại đặt vào vị trí ban đầu của nó. Chu kỳ được lặp lại cho tới khi xe đã đi vào đúng hướng, nhanh chóng trả lại tay lái theo chiều ngược lại tức là lấy lái sang trái..
Lấy lái sang trái- Chức năng hai tay khi ấy thay đổi, tay trái kéo vành tay lái, tay phải đẩy vành tay lái đến vị trí 10-11 giờ, buông tay trái ra đặt lại lên vành tay lái ngay phía trên bàn tay phải, giữ vững vành lái thay cho tay phải khi ấy buông ra để lại đặt vào vị trí ban đầu của nó. Chu kỳ được lặp lại cho tới khi xe đã đi vào đúng hướng, Hai bàn tay trở lại vị trí ban đầu khi chưa lấy lái.
Những yêu cầu cần đạt:
- Khi thực hiện động tác lái phải và trái, thân người lái không được vặn vẹo theo chiều xoay lái;
- Thao tác đúng yếu lĩnh khi quay lái, giữ được vẻ mềm mại trong các thao tác;
- Không vần, không đùn, không chụp tay lái;
- Không bắt ngửa tay;
- Không khoá chéo tay.

Trích dẫn:

Phần này có một số yếu lĩnh theo giáotrình cũ, nay không phù hợp. Thí dụ như hành trình tự do của chân côn....
Những phần cần bổ sung cho phù hợp với phát triển kỹ thuật hiện nay các bác cứ cho ý kiến.
Các bác bổ sung thêm cả những phần dành cho xe có số tự động, xe có trang bị hệ thống ABS...

4. Động tác dận và nhả ly hợp:

1 .Dận ly hợp
Dận ly hợp nhằm cắt động tới các bộ phận truyển động.
Hai tay cầm vành đai lái, người buông thẳng, mắt nhìn thẳng phía trước xe, co chân trái từ sàn xe đặt lên bàn đạp ly hợp, dùng lực của chân tập trung vào phần đầu bàn chân, nhẹ nhàng dận bàn đạp ly hợp xuống tới sát sàn buồng lái. Tốc độ di chuyển của bàn đạp ly hợp có thể nhanh, song ngay cả lúc cần dận chân ly hợp thật nhanh vần phải giữ được vẻ nhịp nhàng không hập tấp.
Yêu cầu:
- Không được nhìn xuống, chân từ sàn nhấc lên đặt chính xác vào bàn đạp, không được lệch trượt ra ngoài.
- Thân người vẫn ngồi thẳng, không ưỡn ngửa không vặn vẹo.
Chú ý: Chân phải đi giày, nếu đi dép, dép lốp phải đủ quai hậu, mặt đế phải cắt khía, cấm tuyệt đối sử dụng các loại dép lê guốc chân đất.

2. Nhả ly hợp:
Nhả ly hợp để cho bàn đạp trở về vị trí ban đầu, nhằm nối lại động lực với các chi tiết truyền động. Động tác nhả ly hợp chia làm hai giai đoạn nhả rõ rệt.
- Giai đoạn đầu nhấc chân nhanh, cho bàn đạp ly hợp chạy trở lên chừng 2/3 hành trình toàn bộ của chân ly hợp, khoảng hành trình ấy cần thực hiện nhanh vì nó tương ương với thời điểm mâm ép của bộ ly hợp từ vị trí bị ép tách rời đĩa ly hợp mâm chủ động, nhanh chóng chuyển đến vị trí chuẩn bị tiếp xúc lại với đĩa ly hợp.
- Giai đoạn hai là giai đoạn phải nhả ly hợp hết sức từ từ, sau đó là thời điểm mâm ép đã bắt đầu tiếp xúc với đĩa ly hợp. Lúc ấy xuất hiện trạng thái ma sát truợt nhẹ giữa các bộ phận này và chỉ chấm dứt khi các lò xo của mâm ép bung hết cỡ. Dùng chữ “từ từ nhả” trong trường hợp này chỉ đúng một cách tương đối, cần được hiểu là động tác ấy rất thận trọng để cho sự tiếp xúc thật sự mau hoàn hảo, triệt tiêu nhanh chóng nhưng lại không đột ngột, hiện tượng ma sát trượt nhẹ tất yếu phải phát sinh. Sau khi nhả hết ly hợp thì đặt chân trái về vị trí ban đầu ở sàn xe.
Yêu cầu: - Ở giai đoạn luyện tập này chỉ cần luyện chân trái, phân khai đưỡc rõ rệt hai khoảng hành trình .
- Động tác dứt khoát không run chân, không vặn người , không khom người xuống, mắt vẫn nhìn thẳng.
- Chân trả ngay về sàn thành tập quán, không một chút do dự sau khi nhả hết ly hợp.

5. Điều khiển cần số:


Điều khiển cần số là đưa cần số vào các vị trí quy định để gài các cặp bánh răng tương ứng trong hộp số, nhằm thay đổi lực kéo cần thiết tới bánh xe chủ động.
Mỗi loại xe có bảng quy định vị trí khác nhau của cần số. Hộp số có bao nhiêu số thì có bấy nhiêu vị trí tương ứng của cần số. Lái loại xe nào thì phải thuộc vị trí cần số của loại xe đó.
Thực hiện chuyển cần số bằng tay phải. Lòng bàn tay phải úp trên nắm cần số và nắm lại. Tư thế này luôn luôn duy trì bất kỳ gạt cần số vào số nào.
Yêu cầu:
- Khi gạt cần số không được nhầm lẫn;
- Mắt vẫn nhìn thẳng;
- Không được để ảnh hưởng tời tư thế ngồi và
- Khi thực hiện gạt cần số xong bàn tay phải tập thành thói quen đặt trở về ngay vành lái, không một chút chần chừ, do dự.


6. Dận phanh chân

Dận phanh chân là động tác nhằm giảm bớt tốc độ và dừng xe lại.
Bàn chân phải chuyển tới bàn đạp phanh chân. Đối với xe có phanh dầu, phần đầu của bàn chân tì trên bàn đạp. Đối với xe có phanh hơi, cả bàn chân đều đặt trên bàn đạp, lấy gót tì trên sàn xe làm điểm tựa. Bàn chân lúc này ở trong tư thế chuẩn bị sằn sàng phanh.
Phanh xe: Đối với loại xe phanh dầu, lực của chân tập trung vào phần đầu của bàn chân, dận bàn đạp xuống khoảng 1/3 đến 1/4 hành trình của bàn đạp (tuỳ theo chất lượng hệ thống phanh của từng xe), rồi lại nhấc chân cho bàn đạp tự động trở về vị trí ban đầu, lặp lại động tác này từ 2 đến 3 lần, sau đó dận bàn đạp xuống cho tới khi gặp lực cản của áp suất dầu trong hệ thống phanh, bàn đạp không tiếp tục di chuyển được nữa thì dừng lại. Lần dận phanh cuối cùng này có tác dụng làm cho xe dừng hẳn. Những lần dận phanh trước được gọi là phanh mớm hoặc phanh mồi, nó có hai tác dụng là hãm bớt tốc độ của xe lại và là động tác chuẩn bị, nhằm xác định lại chất lượng hệ thống phanh để khỏi bất ngờ luống cuống khi hệ thống phanh trước đó tự nhiên có thể hỏng.
Yêu cầu:
- Mắt vẫn nhìn thẳng, không nhìn hoặc liếc xuống chân. Bàn chân phải đặt đúng vào bàn đạp phanh, không chệch, không lúng túng, mò mẫm.
- Tư thề ngồi lái không thay đổi, không ưỡn người, không vặn người.
- Động tác dận phanh từ tốn, nhịp nhàng, không hấp tấp.
Chú ý đặc biệt: chân đi giày, nếu đi dép da nhựa, dép lốp phải có đủ quai hậu, mặt đế phải cắt khía. Cấm tuyệt đối sử dụng các loại dép lê, guốc, chân đất .

7. Dận chân ga

Dận chân ga là động tác nhằm làm tăng tốc độ vòng quay của máy, tạo nên công suất cần thiết phù hợp với yêu cầu khắc phục các lực cản cho xe di chuyển.
Dùng chân phải để dận chân ga, lấy gót chân làm điểm tựa điều khiển bằng phần đầu bàn chân, từ từ áp bàn đạp ga xuống hành trình dài hoặc ngắn là tuỳ theo yêu cầu gia tốc máy. Khi công suất máy đã cân bằng với các lực cản, xe đã chuyển động đếu đúng với tốc độ theo ý muốn của người lái thì phải cố định vị trí bàn chân giữ chân ga. Tuyệt đại bộ phận thời gian dận chân ga là phải có định ở các vị trí khác nhau, giữ cho tốc độ xe được ổn định .
Khi cần gia tốc đột ngột cho máy để đáp ứng yêu cầu giảm số thì vẫn lấy gót chân làm điểm tựa dận thật nhanh chân ga xuống và lại nhấc phần đầu bàn chân lên ngay. Động tác ấy gọi là vù ga, máy gia tốc lớn hay nhỏ là do hành trình dài, ngắn của chân ga đạp xuống. Ba nội dung cơ bản của khoa mục này là:
- Dận ga gia tốc tăng đều,
- Cố định ga,
- Gia tốc đột ngột.
Yêu cầu:
- Tiếng ga nghe êm và tăng dần đều khi dận ga.
- Cố định được chân ga không bị ảnh hưởng vì rung xóc, làm cho chân ga bập bồng.
- Khi tăng tốc đột ngột, tiếng ga nhẹ gọn và luyện cho quen với tiếng ga gia tốc ở mức độ trung bình và tăng ga gia tốc ở mức độ rất nhẹ (ga búng). Hai mức độ gia tốc đột ngột trên được khuyến khích sử dụng. Hết sức tránh tăng ga quá nặng khiến cho máy rú lên.

7. Kéo và nhả nhanh tay
Kéo và nhả phanh tay là động tác nhằm giữ cho xe đứng tại chỗ sau khi xe đã đỗ lại, hoặc trợ lực thêm cho phanh chân để dừng xe khẩn cấp.


1) Động tác cơ bản kéo phanh tay
Tay phải cầm cần phanh tay, dùng lực từ từ kéo về phía sau (phía ghế ngồi ) khi cần không di chuyển được nữa thì buông tay ra, trong khi cần di chuyển người lái nghe thấy tiếng kêu “ tách tách” đó là tiếng lấy hãm trượt trên vành răng hãm lẫy. Thông thường hành trình của phanh tay tương ứng với 4 – 5 nấc hãm.
2) Động tác cơ bản nhả phanh tay
Bàn tay phải nắm cần đẩy, dùng lực ngón cái ấn vào núm hãm lấy trên đỉnh tay nắm cần phanh tay, từ từ đẩy cần về phía trước (phía sàn xe) tới khi không di chuyển được nữa thì buông tay ra.
Yêu cầu:
- Mắt vẫn nhìn thẳng tay phải rời vị trí tay lái, cầm đúng vào tay nắm cần phanh tay, không mò mẫm và trượt.
- Động tác kéo và thả từ tốn, dứt khoát, hết cữ của cần kéo.

Theo : Project Manger of Johnson Vietnam
Kevin Goudeau